Każdy wskaźnik z karty spółki: co mierzy, jak go czytam i w którym miejscu potrafi wprowadzić w błąd.
Progi podane niżej to moje ustawienia, nie norma rynkowa. Podaję je jawnie, żeby dało się je podważyć, a nie dlatego, że są jedyne słuszne.
| Wskaźnik | Rola | Kiedy spełnia | Co mierzy |
|---|---|---|---|
| Etap 1 · Czy zarabia i rośnie | |||
| Przychody | warunek | rosną przez 5 lat, najwyżej 1 rok spadku, nie ostatni | Ile pieniędzy firma dostaje za produkty i usługi. |
| Gotówka operacyjna (CFO) | warunek | jak przychody | Ile realnej gotówki wpłynęło z podstawowej działalności. |
| Zysk na akcję (EPS) | warunek | jak przychody | Jaka część zysku przypada na jedną akcję. |
| Czy spółka zarabia | warunek | zysk i gotówka > 0 w każdym roku poza jednym, nie ostatnim | Czy spółka w ogóle zarabia, a nie tylko czy wyniki rosną. |
| Marża operacyjna | warunek | > 0 i co najmniej 0,95 × typowa | Jaka część przychodu zostaje po kosztach prowadzenia biznesu. |
| Etap 2 · Czy dług jest pod kontrolą | |||
| Zadłużenie do aktywów | warunek | dług netto najwyżej 40% aktywów | Jaka część majątku firmy jest sfinansowana długiem. |
| Wolne przepływy do długu netto | warunek | co najmniej 0,20, czyli spłata w najwyżej 5 lat | Jaką część długu spółka spłaciłaby z gotówki po inwestycjach. |
| Płynność szybka | fakt na karcie | bez progu | Czy łatwo zamienialny majątek pokrywa zobowiązania na najbliższy rok. |
| Rozwodnienie akcji | fakt na karcie | bez progu | Czy rośnie liczba akcji, czyli czy maleje udział jednej akcji w firmie. |
| Dywidendy wobec wolnych przepływów | fakt na karcie | bez progu | Czy dywidenda mieści się w gotówce, która zostaje po inwestycjach. |
| Etap 3 · Jak jest wyceniana na tle własnej historii | |||
| C/Z, P/S, P/CFO | opis wyceny | różnica ponad 10% od typowego poziomu spółki | Ile płaci się za spółkę na tle jej własnych ostatnich 5 lat. |
| Poza etapami | |||
| ROIC | fakt na karcie | bez progu | Ile spółka zarabia na każdym dolarze kapitału, który w niej pracuje. |
warunek decyduje o „tak” albo „nie” przy etapie · opis wyceny decyduje o opisie etapu 3 · fakt na karcie stoi obok etapów i nie zmienia ich wyniku.
Co mierzy. Ile pieniędzy firma dostaje za produkty i usługi, zanim odejmie jakiekolwiek koszty.
Jak czytam. Patrzę na kierunek przez lata, nie na jeden rok. Rosnące przychody to warunek konieczny, ale daleko niewystarczający.
⚠️ Gdzie myli. Przychody da się dokupić przejęciem albo wykręcić obniżką cen. Rosnący przychód przy spadającej marży zwykle znaczy, że firma kupuje wzrost kosztem rentowności.
Wzór i progi
trend rosnący, gdy jednocześnie: ostatni rok > pierwszy rok najwyżej 1 rok spadku w oknie ostatnich 5 lat, i nie ostatni rok spadku = zmiana o więcej niż −2% wobec roku wcześniej; mniejsza mieści się w przeliczeniach i zaokrągleniach sprawozdań. Wymagane minimum 3 lata danych
Co mierzy. Ile realnej gotówki wpłynęło z podstawowej działalności, po zapłaceniu dostawców i pracowników.
Jak czytam. To dla mnie ważniejsze niż zysk księgowy. Zysk wynika z zasad rachunkowości; gotówka albo jest na koncie, albo jej nie ma.
⚠️ Gdzie myli. CFO da się na krótko podbić, przeciągając płatności do dostawców albo wyprzedając zapasy. Jeden dobry rok nic nie mówi.
Wzór i progi
trend liczony tak samo jak dla przychodów: ostatni rok > pierwszy rok najwyżej 1 rok spadku (o więcej niż 2%), i nie ostatni pozycja: przepływy pieniężne z działalności operacyjnej
Co mierzy. Jaka część zysku przypada na jedną akcję, więc także to, czy zysk nie rośnie tylko dzięki emisji nowych akcji.
Jak czytam. Razem z gotówką operacyjną: zysk rosnący przy stojącej gotówce to sygnał, żeby przeczytać sprawozdanie dokładniej.
⚠️ Gdzie myli. Zysk na akcję rośnie także wtedy, gdy spółka skupuje akcje za pożyczone pieniądze, a spada przez jednorazowe odpisy, które nie ruszają gotówki.
Wzór i progi
trend liczony tak samo jak dla przychodów: ostatni rok > pierwszy rok najwyżej 1 rok spadku (o więcej niż 2%), i nie ostatni zysk na akcję rozwodniony, skorygowany o podziały akcji; gdy podziałów nie da się ustalić pewnie, kryterium to „nie wiem”, nie ocena
Co mierzy. Czy spółka w ogóle zarabia, a nie tylko czy jej wyniki rosną: rosnąca strata też „rośnie” w stronę zera.
⚠️ Gdzie myli. Jeden rok straty przez odpis bywa niewinny, dlatego jeden jest dopuszczalny, byle nie ostatni.
Wzór i progi
kryterium spełnione, gdy w oknie ostatnich 5 lat: zysk na akcję > 0 i gotówka operacyjna > 0 w każdym roku poza najwyżej jednym, i nie w ostatnim
Co mierzy. Jaka część przychodu zostaje po kosztach prowadzenia biznesu, zanim wejdą odsetki i podatki.
Jak czytam. Sprawdzam, czy nie spada i czy ostatni rok nie odstaje w dół od typowego poziomu spółki.
⚠️ Gdzie myli. Marże są nieporównywalne między branżami. 4% w handlu detalicznym to norma, 4% w oprogramowaniu to katastrofa. Dlatego wskaźniki wyceny porównuję do własnej historii spółki, nie do rynku.
Wzór i progi
marża = zysk operacyjny ÷ przychody kryterium spełnione, gdy jednocześnie: ostatnia marża > 0 ostatnia marża ≥ 0,95 × mediana z okresu okres = ostatnie 5 lat; czyli dopuszczam spadek najwyżej o 5% względem typowego poziomu (mediany); bez zysku operacyjnego w danych SEC za żaden rok okna: etap ocenia pozostałe warunki, karta mówi o tym wprost
Co mierzy. Jaka część majątku firmy jest sfinansowana długiem.
Jak czytam. Przyjmuję próg 40%. Powyżej firma jest wrażliwa na wzrost stóp i spadek przychodów.
⚠️ Gdzie myli. ⭐ To wskaźnik, przy którym najłatwiej o błąd w odczycie danych: spółki zapisują dług pod różnymi znacznikami XBRL. Sprawdziłem: co piąta spółka z długiem wygląda w najprostszym odczycie danych SEC na wolną od długu, bo dług siedzi pod znacznikiem, którego się nie szuka. Gdy nie mam pewności, nie wpisuję zera, tylko pomijam kryterium.
Wzór i progi
wskaźnik = dług netto ÷ aktywa ogółem dług netto = dług całkowity − środki płynne (nie mniej niż 0) kryterium spełnione, gdy wynik ≤ 40% dług całkowity = długoterminowy + bieżąca część + leasing; środki płynne = gotówka + inwestycje krótkoterminowe + papiery zbywalne o terminie ponad rok (spółka może je sprzedać, kiedy zechce). ⚠️ Wykres na karcie pokazuje dług całkowity, żeby było widać leasingi i skalę zadłużenia; wartość, którą ocenia próg, podaję obok. Gdy nie znajdę żadnego znacznika długu, wynik to „nie wiem", nie zero
Co mierzy. Jaką część długu firma spłaciłaby z gotówki, która zostaje po nakładach inwestycyjnych. Na karcie podaję to też odwrotnie, w latach spłaty.
Jak czytam. Przyjmuję próg 0,20, czyli spłata zajęłaby najwyżej 5 lat.
⚠️ Gdzie myli. Wolne przepływy z jednego roku bywają zaniżone przez duży, jednorazowy program inwestycyjny, dlatego karta mówi też, w ilu z ostatnich lat były ujemne. ⚠️ Mój dług zawiera leasing finansowy, więc liczba lat bywa wyższa niż w serwisach, które go nie doliczają. Firma bez długu wychodzi tu „idealnie”: brak długu może znaczyć ostrożność, ale też brak pomysłu na rozwój.
Wzór i progi
wskaźnik = wolne przepływy pieniężne ÷ dług netto bez leasingu operacyjnego wolne przepływy (FCF) = gotówka operacyjna − nakłady inwestycyjne dług netto bez leasingu operacyjnego = dług całkowity − leasing operacyjny − środki płynne (nie mniej niż 0) kryterium spełnione, gdy wynik ≥ 0,20 0,20 znaczy: roczne wolne przepływy pokrywają co najmniej tę część długu, czyli spłata zajęłaby najwyżej 5 lat (dług ÷ FCF ≤ 5). Leasing operacyjny odejmuję, bo czynsze z tych umów już pomniejszyły gotówkę operacyjną, w długu liczyłbym ten sam koszt drugi raz. W zadłużeniu do aktywów leasing zostaje. Spółka ze środkami płynnymi większymi niż ten dług kryterium spełnia. Ujemne FCF = kryterium niespełnione; brak danych o nakładach = „nie wiem"
Co mierzy. Czy majątek łatwo zamienialny na gotówkę pokrywa zobowiązania na najbliższy rok. Zapasy są celowo pominięte.
⚠️ To nie jest kryterium żadnego etapu. Do września 2026 r. było i odrzucało spółki, których sprawozdania nie pokazywały żadnego problemu ze spłatą długu. Karta podaje ją obok zadłużenia, bo czyta się je razem.
Jak czytam. Wynik 1,0 znaczy: tyle płynnych aktywów, ile zobowiązań bieżących. Przy niższym sprawdzam, dlaczego, zanim cokolwiek z tego wynika.
⚠️ Gdzie myli. Zdrowe firmy z silną marką bywają trwale poniżej 1,0, bo dostawcy kredytują je za darmo. Niska płynność sama w sobie nie oznacza kłopotów. ⚠️ Moja liczba bywa też nieco wyższa niż w serwisach, które liczą klasyczny „acid test”; powód opisałem przy wzorze niżej.
Wzór i progi
wskaźnik = (aktywa obrotowe − zapasy) ÷ zobowiązania bieżące fakt na karcie, nie wchodzi do żadnego etapu. Zapasy odejmuję, bo w razie kłopotów sprzedaje się je najtrudniej. ⚠️ Klasyczny „acid test" odejmuje jeszcze rozliczenia międzyokresowe; ja tego nie robię, więc mój wskaźnik jest zawsze nie niższy od niego. Powód jest w danych, nie w wygodzie: 39% spółek nie wykazuje tej pozycji osobno (wrzuca ją do szerszej „pozostałe aktywa obrotowe"), a policzenie jej tylko dla reszty dałoby dwie różne miary w jednym zestawieniu. Wybieram jedną definicję dla wszystkich spółek.
⚠️ To nie jest kryterium żadnego etapu. Karta podaje zmianę liczby akcji obok zadłużenia, bo czyta się je razem.
Co mierzy. Czy rośnie liczba akcji, bo jeśli tak, twój udział w firmie maleje, nawet gdy sama firma się nie zmienia.
Jak czytam. Porównuję ostatni rok z rokiem sprzed dwóch lat. Zmianę do 2% w którąkolwiek stronę opisuję jako „praktycznie bez zmian”.
⚠️ Gdzie myli. Emisja akcji nie zawsze jest zła: bywa tańsza od długu albo służy przejęciu. Ale wynagradzanie zarządu akcjami to realny koszt, którego nie widać w rachunku wyników.
Wzór i progi
fakt na karcie: zmiana = liczba akcji w ostatnim roku ÷ liczba sprzed 2 lat − 1 średnia ważona liczba akcji (rozwodniona); zmiana do 2% w którąkolwiek stronę = „praktycznie bez zmian”. Oba lata biorę z jednego sprawozdania rocznego: spółka podaje w nim trzy lata na tej samej bazie, więc split akcji nie udaje emisji. Nie wchodzi do żadnego etapu
⚠️ To nie jest kryterium żadnego etapu. Karta podaje ten fakt obok zadłużenia, bo czyta się je razem.
Co mierzy. Czy spółka wypłaca dywidendę z gotówki, która zostaje po inwestycjach, czy ponad nią, czyli z zapasu gotówki albo z nowego długu.
Jak czytam. Podaję liczbę lat, w których wypłata przekroczyła wolne przepływy. Nie wyciągam z tego wniosku o przyszłych dywidendach. To zapis tego, co już się stało.
⚠️ Gdzie myli. Spółki o bardzo dużych nakładach, zwłaszcza energetyka, wypłacają ponad wolne przepływy rok w rok i finansują inwestycje długiem; to model działania branży, nie nagła zmiana. Pojedynczy rok bywa też zaniżony przez jednorazowy wydatek.
Wzór i progi
fakt na karcie: w ilu z ostatnich (do 5) lat wypłacone dywidendy > wolne przepływy wolne przepływy = gotówka operacyjna − nakłady inwestycyjne tylko dywidendy wypłacone (przepływy pieniężne), nie zadeklarowane; gdy spółka nie oznacza ich standardowym znacznikiem, karta milczy. Nie wchodzi do żadnego etapu
Co mierzy. Ile płacisz za złotówkę zysku, przychodu albo gotówki operacyjnej w porównaniu do tego, ile płacono za tę samą spółkę przez ostatnie 5 lat.
Jak czytam. Nie porównuję do branży ani do rynku. Wynik 0% to własny typowy poziom spółki; ujemny znaczy, że jest wyceniana niżej, niż bywała wyceniana sama.
⚠️ Gdzie myli. Niżej niż zwykle nie znaczy okazja. Spółka bywa wyceniana nisko, bo rynek już wie o czymś, czego nie widać w sprawozdaniu. Niska wycena nie mówi nic o przyszłym kursie. To opis stanu, nie prognoza.
Wzór i progi
odchylenie = wskaźnik z dnia ceny ÷ typowy poziom (mediana) − 1 C/Z = cena ÷ zysk na akcję (ang. P/E) P/S = cena ÷ (przychody ÷ liczba akcji) P/CFO = cena ÷ (gotówka operacyjna ÷ liczba akcji) wskaźnik z dnia ceny = cena zamknięcia z dnia podanego na karcie ÷ cztery ostatnie kwartały, gdy są świeższe niż rok obrotowy, a ich przychód zgadza się z rocznym (±10%); inaczej ÷ ostatni rok obrotowy opis „wyraźnie niżej niż zwykle", gdy co najmniej 2 miary < −10% i żadna > +10%; „wyraźnie wyżej niż zwykle", gdy którakolwiek > +10%; pomiędzy „mniej więcej jak zwykle" różnica do 10% mieści się w wahaniach ceny między kolejnymi przeliczeniami, a typowy poziom liczy się z cen z pojedynczych dni. Opis bierze się z liczby zaokrąglonej tak, jak pokazuje ją karta. Typowy poziom liczony z minimum 5 lat; przy krótszej historii nie podaję wyniku wcale. Wynik ujemny = niżej, niż spółka bywała wyceniana sama. To porównanie do samej siebie, nie do rynku ani do branży.
Co mierzy. Ile firma zarabia rocznie na każdym dolarze kapitału, który w niej pracuje: własnym i pożyczonym razem.
Jak czytam. Jako informację o tym, ile kapitału trzeba włożyć, żeby spółka zarabiała tyle, ile zarabia. Sam ROIC nie mówi, dlaczego jest wysoki ani czy taki zostanie.
⚠️ Gdzie myli. Da się je podnieść sztucznie, zwiększając dług zamiast kapitału własnego. Dlatego czytam je razem z zadłużeniem, nigdy osobno.
Wzór i progi
ROIC = zysk operacyjny × (1 − stawka podatkowa)kapitał własny + dług oprocentowany bez leasingów − środki płynne stawka podatkowa = podatek dochodowy ÷ zysk przed opodatkowaniem tej spółki w danym roku. Gdy rok odstaje od typowej (mediana) stawki spółki o więcej niż 15 pkt proc. (jednorazowe obciążenie albo zwrot podatku), biorę jej stawkę typową. Gdy typowej stawki nie da się ustalić (mniej niż 3 lata z wiarygodną stawką), odniesieniem jest 21%, federalna stawka CIT w USA: rok bliski niej zostaje ze swoją stawką, rok odstający albo ze stratą dostaje 21%. Dług oprocentowany = ten sam dług co w ocenie zadłużenia, bez leasingów (operacyjnych i finansowych); gdy spółka podaje leasing finansowy razem z długiem w jednej pozycji, zostaje on w środku, bo nie da się go wydzielić. Środki płynne odejmuję od kapitału: to nie jest kapitał zainwestowany w biznes, a przy ocenie zadłużenia odejmuję je tak samo (dług netto). Gdy kapitał własny razem z długiem jest mniejszy niż 20% aktywów (skutek dużych skupów akcji), mianownikiem są aktywa, bo inaczej wynik sięgałby 1000% i opisywał dziurę księgową, nie jakość biznesu. ⭐ Gdy po odjęciu gotówki zostaje mniej niż 10% aktywów, ROIC-u nie podaję wcale: spółka, która prawie nie ma zainwestowanego kapitału, nie ma mierzalnego zwrotu z niego. Wynik powyżej 300% odrzucam jako błąd danych. ⛔ ROIC nie wchodzi do żadnego etapu, to wielkość opisowa.
Wskaźniki składają się na trzy etapy: zarabia i rośnie, dług pod kontrolą, wycena na tle historii. Przy dwóch pierwszych karta pisze tak, nie albo brak danych; przy wycenie opis: wyraźnie niżej niż zwykle, mniej więcej jak zwykle albo wyraźnie wyżej niż zwykle. Etapy widać w katalogu spółek; nie ma jednej liczby zbierającej spółkę do „oceny końcowej”. Katalog domyślnie stoi alfabetycznie, a filtry i kolejność wybiera czytelnik.
Karta spółki pokazuje ostrzeżenia o pułapce wartości: rosnące zadłużenie, cięte prognozy analityków, marżę wyraźnie poniżej typowego poziomu. To opis, nie ocena: ostrzeżenia nie zmieniają wyniku etapów.
Gdy brakuje danych do kryterium etapu, etap jest oznaczony jako „brak danych”, a nie „nie”. Model nie myli „nie wiem” ze „źle” ani z „idealnie”.
Ocena opisuje, co widać w sprawozdaniach. Nie jest prognozą i nie mierzę jej skuteczności inwestycyjnej. „Tak” przy etapie znaczy „spełnia opisane warunki”, a nie „urośnie”.